Over de bijbelschrijvers en wij
In de tijden van de Bijbelschrijvers bestond er nog geen auteursrecht. Daardoor is het maar de vraag of de schrijver die genoemd wordt ook echt dit bijbelboek heeft geschreven. In die oude tijden was het heel gewoon dat wie een tekst schreef niet zijn eigen naam als auteur vermeldde. In plaats daarvan gebruikte hij de naam van iemand waarvan hij vond dat wat hij had geschreven paste bij de veel bekendere naam in wiens geest zijn boek was geschreven. Neem bijvoorbeeld de eerste vijf boeken van de Bijbel. Die worden genoemd: “Boeken van Mozes”. Maar Mozes was al lang gestorven toen deze boeken geschreven werden. In feite werden ze geschreven, zoals velen van jullie zullen weten, in de tijd van de ballingschap in Babel, in de 6e eeuw v6ér Christus (597 538).
De elite van de Judeeërs en de priesters waren daarheen verbannen, volgens verscheidene profeten omdat ze God niet dienden. De arme mensen bleven achter. In Babel zagen de verbannen priesters hoe de Judeeërs zich assimileerden aan de Babyloniërs. De identiteit van het verbannen volk, die als basis hun dienst aan Israëls God had, dreigde verloren te gaan. Om deze bijzondere eigenheid veilig te stellen stelden de priesters de mondeling overgeleverde verhalen over ‘Israëls God’ op. Het is te begrijpen dat in die situatie bevrijding, uittocht uit onderdrukking en terugkeer naar het Land waaruit het volk verbannen was, de kern was.
Die kern is de Torah. Veel aanwijzingen, soms ‘verpakt’ in verhalen, leerden aan de lezers wat het verlangen was van de Ene, Eeuwige, die Zijn volk liefhad en het wilde bevrijden. De priesters schreven zo de tekst van de eerste 5 bijbelboeken (met misschien ook het boek Jozua er bij) ‘in de geest van Mozes’ , die het volk uit de slavernij van Egypte leidde. ‘Mozes’ gaf in die boeken de richtlijn voor het leven in dienst van ‘Israëls God’ , de Ene. Het Oude Testament omspant een tijd van vele eeuwen. Alle bijbelschrijvers waren mensen zoals wij. Zij schreven, voelden en dachten in een bepaalde omgeving, tijd en cultuur, met alle problemen van hun tijd en de waarden die toen golden. Maar de problemen en waarden van een bepaalde situatie veranderen steeds, dat merken wij ook nu.
Wij lezers van nu worden bepaald door het hier en nu, met onze eigen opvoeding en karakter en beïnvloed door de cultuur en problemen van onze tijd. Als wij de bijbel lezen dan ontmoeten wij, die in ons leven hier en nu op een bepaalde wijze God hebben leren zien, de schrijvers van de bijbel met hun teksten uit die héél andere wereld van duizenden jaren geleden, met hoe zij zijn geworden, hoe zij God hebben leren zien en wat hen bezighield.
Bij het lezen ontmoeten twee ‘werelden’ elkaar. Als je de Bijbel leest moet je dus ook weten hoe de schrijvers in hun tijd stonden. Je kunt niet zomaar een tekst of verhaal uit de Bijbel plukken en zonder meer ook voor het hier en nu laten gelden. Wat hoe God werd ‘gezien’ en voorgesteld, hoe een bijbelschrijver Gods werk en verlangen beschreef, moet als het ware vertaald worden naar het hier en nu. Zonder die vertaling kan er veel misverstand en zelfs strijd ontstaan.
Het is de kunst om uit de teksten van de bijbel toch een richtlijn, kracht en troost te putten voor ons leven nu. Gelukkig zijn er theologen, dominees, die de gelegenheid hadden om er meer van te weten en dit aan de gemeente door te geven. Maar ook elk gemeentelid kan de moeite nemen om te (leren) verstaan wat God ons in Zijn Woord, dat is Zijn communicatie met ons, nu te zeggen heeft over ons bestaan.. Bijbelstudie blijft nodig, samen, vooral als je het niet met elkaar eens bent.
Riet Bons Storm
